Πόλυ συχνά οι γονείς αναφέρουν ότι κάποια από τα μόνιμα δόντια των μικρών τους ανέτειλαν αλλά δεν είναι άσπρα και καθαρά όπως τα υπόλοιπα. Τι συμβαίνει σε αυτή την περίπτωση; 

Η βλάβη που μας απασχολεί πιο πολύ σήμερα, είναι η «Υπεναλάτωση ή Υπενασβεστίωση Γομφίων Τομέων»(ΥΓΤ) λόγω του αυξανόμενου επιπολασμού της ανά τον κόσμο. Η Υπενασβεστίωση ή η υπεναλάτωση γομφίων και τομέων (ΥΓΤ) είναι χρονολογούμενη βλάβη, επηρεάζει κυρίως τα δόντια που ενασβεστιώνονται σε ένα συγκεκριμένο χρονολογικό εύρος(γέννηση έως και λίγα έτη μετά) και αυτά είναι οι οκτώ πρόσθιοι τομείς (άνω και κάτω γνάθου) καθώς και οι τέσσερεις πρώτοι μόνιμοι γομφίοι. Η ΥΓΤ μπορεί να προσβάλλει από έναν έως και τέσσερεις γομφίους, με το βαθμό προσβολής να διαφέρει από ελαφρύ έως βαρύ , στο ίδιο άτομο. 

Πρόκειται για την «απομεταλλικοποίηση» ενός ή περισσότερων 1ων μόνιμων γομφίων και πιθανόν και μόνιμων τομέων, που ανατέλλουν στο στόμα του παιδιού στην ηλικία 6-8 ετών. Τα δόντια αυτά εμφανίζονται στο στόμα με ελαττωματικό αδαμαντίνη, δηλαδή σμάλτο των δοντιών. Τα προσβεβλημένα δόντια εμφανίζουν διάσπαρτες κηλίδες υπενασβεστίωσης, οι οποίες ανάλογα με τον βαθμό πόρωσης, μπορεί να είναι λευκές (συνήθως στους τομείς), υποκίτρινες έως καφέ κίτρινο (συνήθως στους γομφίους), χωρίς να είναι απαραίτητο να υπάρχουν σε όλα τα δόντια, να έχουν ίδιο χρώμα ή να είναι συμμετρικές στα δόντια μεταξύ δύο ημιμορίων. Χαρακτηριστικό γνώρισμα των υπενασβεστιωμένων γομφίων είναι η μειωμένη σκληρότητα του σμάλτου τους με αποτέλεσμα τη γρήγορη αποτριβή τους και την ταχεία εξέλιξη της τερηδόνας. Ο κίνδυνος της οδοντικής τερηδόνας στα προσβεβλημένα δόντια αυξάνεται, όχι μόνο λόγω της μαλακής και πορώδους αδαμαντίνης των δοντιών αλλά και επειδή η δομική τους αδυναμία τα καθιστά πολύ ευαίσθητα σε ερεθίσματα όπως αίσθημα κρύο και αιμωδίας κατά το βούρτσισμα άρα κάνει αναποτελεσματική την στοματική υγιεινή συνεπώς επιτείνουν την εξέλιξη της τερηδόνας

Η υπενασβεστίωση μόνιμων γομφίων και τομέων οφείλεται σε διαταραχή της λειτουργίας των κυττάρων που σχηματίζουν την αδαμαντίνη (αδαμαντινοβλαστών) την περίοδο ωρίμανσης του σμάλτου των συγκεκριμένων δοντιών. Έχει διαπιστωθεί ότι εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά που εμφάνιζαν προβλήματα υγείας κατά τα 3 πρώτα χρόνια της ζωής τους, όπως πρόωρη γέννα, λοιμώξεις του αναπνευστικού, λοιμώξεις με υψηλό πυρετό και συχνή λήψη αντιβιοτικών, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται η εμφάνιση υπενασβεστιωμένων γομφίων με απουσία των παραπάνω.

Συνεπώς η ανάγκη για αποκατάσταση είναι επιτακτική. Η αντιμετώπιση των υποπλαστικών γομφίων και τομέων είναι δύσκολη, σύνθετη και πολλές φορές μακροχρόνια. Συγκεκριμένα, απαραίτητη είναι η σχολαστική άσκηση στοματικής υγιεινής στο σπίτι από το παιδί με τη βοήθεια των γονέων του ενώ στο ιατρείο σε ήπιες περιπτώσεις βοηθά η συχνή εφαρμογή φθοριούχων σκευασμάτων (βερνικιών, gel φθορίου) καθώς επίσης και η εφαρμογή προληπτικών επικαλύψεων (sealants) στους γομφίους, αμέσως μετά την ανατολή τους στο στόμα. Σε περίπτωση αποκατάστασης με εμφράξεις σύνθετης ρητίνης πιθανό αυτές να χρειαστούν αντικατάσταση μετά από κάποιο χρονικό διάστημα λόγω της έντονης αποτριβής που υφίστανται. 

Η τοποθέτηση ανοξείδωτων στεφανών στους γομφίους παρά τη φτωχή αισθητική τους αποτελεί πολύ καλή προσωρινή λύση και με χαμηλό κόστος, γιατί προστατεύουν το δόντι και το νεύρο του μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού. Μετά τα 18-20 έτη όταν θα έχει ολοκληρωθεί η ανάπτυξη του προσώπου και των γνάθων, θα μπορούν να γίνουν μόνιμες αποκαταστάσεις με καλύτερη αισθητική απόδοση. Στους υποπλαστικούς τομείς συνήθως γίνονται αισθητικές αποκαταστάσεις με ρητίνες, όψεις ρητίνης ή όψεις πορσελάνης σε πιο σοβαρά περιστατικά.

Συμπερασματικά, σε κάθε περίπτωση υπενασβεστίωσης γομφίων μόνο, ή, γομφίων και τομέων σημασία έχει η έγκαιρη διάγνωση του προβλήματος προκειμένου να προληφθεί η καταστροφή των δοντιών αυτών. Η οδοντιατρική αντιμετώπιση περιλαμβάνει ένα εντατικό και ολοκληρωμένο προληπτικό πρόγραμμα καθώς και την θεραπευτική αντιμετώπιση των προσβεβλημένων δοντιών.